Reçine nedir?

Bazı ağaçların ve özellikle kozalaklıların salgıladığı bir maddedir. Salgılandığı sırada sıvı halinde olan reçine, havadaki oksijenle karşılaşınca sertleşir. Bitkiler bunu, meydana gelen bir yarayı dış etkiden korumak için salgılar. Reçineden endüstride faydalanılır. Çamların gövdesinde çakıyla açılan yaralardan sızan reçine özel kaplarda toplanır.

Bunlar kimyasal işlemlerden geçirilerek endüstride kullanılabilir bir hale getirilir. Reçineden mürekkep, cila, kağıt yapımında, boyacılıkta faydalanılır. Keman gibi yaylı sazları çalanlar, daha iyi ses çıkmasını sağlamak için yayın tellerine reçine sürerler. Reçine, suda erimez, alkolde erir, ısı etkisiyle yumuşar.

Doğal reçineler çok az sayıda olmakla birlikte, sentetik reçineler son derece çeşitlilik gösterir. Doğal reçineler ağaçlardan elde edilir. Başlıca üç çeşittirler. Uçucu yağlar içeren oleoreçineler, doğal sakız içeren sakız reçineleri ve sakızı olmayan, az miktarda uçucu yağ taşıyan sert reçineler. Oleoreçineler içinde en bilinenleri Kanada balsamı ve terebentindir. Terebentinin damıtılmasıyla elde edilen katı bir reçine olan çamsakızı (rosin), boya, vernik, kağıt, muşamba ve lastik sanayiinde kullanılır. Katı reçinelerin, kaygan yüzeyleri, daha az kaygan duruma getirme özellikleri de vardır.

reçine

Plastiklerin hepsi bir reçine olup plastikle reçine arasındaki ayrım muğlaktır, hatta keyfidir. Kısmen sentetik reçine sayılabilecek ilk reçine 1862'de nitroselüloz, bitkisel yağlar ve kafurdan elde edildi. Selüloit ise 1869'da yapıldı. Tam anlamıyla ilk sentetik reçine 1910'da L. H. Baekeland tarafından fenol ve formaldehitten elde edilen bakalittir. 1920'lerde kauçuğun ve stiren reçinesinin polimer yapısı üzerinde yapılan çalışmalar polimer biliminin kuramsal temelini oluştururken bir yandan da sentetik plastik ve reçinelerin geliştirilmesinde başlıca etken olmuştur.

Ülkemizde insanlar tarafından en çok bilinen reçine türü, Çamgiller familyasının üyesi olan Çam ağaçlarının reçinesidir. Çamgiller haricinde maydanozgiller ve baklagiller gibi farklı bitki familyalarına mensup olan bitkiler tarafından da üretilen reçine, bitkinin salgı kanallarında toplanarak dışarı verilir. Bitkilerin gelişim süreci ilerledikçe salgı kanalları içinde birikmeye başlayan reçine bazen doğal bazen de bitki tarafından yaralanmaları iyileştirmek için kullanılır. Bitkilerin salgı kanallarında doğal olarak bulunabilen reçine ayrıca bitkinin gövdesinde meydana gelen çatlak ve kırıkların kaplanması için de kullanılır.

Ayrıca bilimadamları tarafından yapılan araştırmalar, bazı bitki türlerinin reçinelerinin hücrelerde de toplanabildiğini ortaya çıkartmıştır. Reçine ayrıca günümüzde oldukça değerli bir doğal taş kabul olarak kabul edilen kehribarın da fosilleşmemiş halidir. Çam ağaçlarının gövdesinden akan reçinenin toprak altında kalarak fosilleşmesi sonucu oluşan Kehribar, yüzyıllar boyunca insanoğlu tarafından süs eşyası ve takı yapımında kullanılmıştır.

Bitkiler doğal reçine saf halde üretemediğinden, tüm bitki türlerinin reçineleri çeşitli yağlar ile birlikte sentezlenir. Yağ ile karışık halde bulunan reçinenin elde edilmesi için farklı yöntemler olsa da, yüzyıllardır uygulanan ve en pratik olan yöntem bitkinin gövdesinde küçük bir delik açmaktadır. Reçine elde etme yöntemi aslında bitkinin gövdesine kasıtlı olarak zarar vermek olarak da tanımlanabilir. Gövdeye bıçak yardımı ile açılan küçük bir delik ya da çizik daha sonra sert bir cisim kullanılarak genişletilir ve böylece bitkiye küçük çaplı zarar verilmiş olur. Bazı bölgelerde bitkinin kabuğu çizildikten sonra ateş kullanılarak kabuğun eritilmesiyle de reçine elde edilebilir.

Bitki gövdesinin zarar görmesi ile bu bölümü izole etmek için salgı kanallarından dışarı reçine bırakır ve insanlar da bitkinin ürettiği bu reçineyi böylece toplar. Yüzyıllar boyunca insanoğlu tarafından toplanan doğal reçine birçok farklı alanda kullanılmış olsa da, günümüzün modern sanayinde doğal reçine yerini yapay reçinelere bırakmıştır. Fiziksel açıdan neredeyse doğal reçine ile birebir özelliğe sahip olan yapay reçineler, kimyasal açıdan doğal ürünlerden kalın çizgiler ile ayrılır. Suni reçinelerin kimyasal yapısının doğal reçineden ayrılmasının nedeni ise, suni olarak üretilen reçinelerin içinde başta plastik olmak üzere vernik ve yapıştırıcı gibi birçok yabancı madde olmasıdır.

Sözlükte "reçine" ne demek?

1. Kimi bitkilerde özellikle çamlarda oluşan, katı ya da yarı akışkan organik salgı maddesi, ağaçbalı.
2. Sonsuz polimerleşme ile elde edilen, büyük moleküllü yapay madde.

Reçine kelimesinin ingilizcesi

adj. resinous
n. resin, rosin, gum
Köken: İtalyanca

Yorumlar

Bu sayfa ait yorum bulunamadı. İlk yorum yapan siz olun.

Yorum ekle

Vazgeç